Glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) hesaplayıcı

Glomerüler filtrasyon hızı nedir?

Glomerüler filtrasyon hızı (GFR), böbreklerin glomerüllerinden her dakika süzdüğü kan miktarının bir tahminidir. Böbrek fonksiyonunun en sık kullanılan göstergelerinden biridir ve genellikle standart 1.73 m² vücut yüzey alanına göre düzeltilmiş mililitre/dakika cinsinden ifade edilir.

GFR, laboratuvar sonuçları ve kişisel bilgiler kullanılarak hesaplandığında tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) olarak adlandırılır. Tıbbi belgelerde eGFR yerine yalnızca GFR ifadesini de görebilirsiniz.

eGFR hesaplamak için hangi bilgiler gerekir?

Bu hesaplayıcı serum kreatinin, yaş ve CKD-EPI 2021 denkleminin kullandığı cinsiyet bilgisini kullanır. Kreatinin değeri bir laboratuvar testinden alınmalı ve seçilen birim sonuç belgenizdeki birimle aynı olmalıdır.

• Serum kreatinin: değeri mg/dL veya µmol/L olarak girin. Hesaplayıcı, denklemi uygulamadan önce µmol/L değerini 88.4’e bölerek mg/dL’ye dönüştürür.
• Yaş: denklem 18 yaş ve üzeri yetişkinler için tasarlanmıştır.
• Cinsiyet: denklem kadınlar için bir katsayı seti, erkekler için başka bir katsayı seti kullanır.

CKD-EPI 2021 denklemi

Kreatinine dayalı CKD-EPI 2021 denklemi, GFR değerini ırk katsayısı kullanmadan tahmin eder. Serum kreatinin, denklem uygulanmadan önce standardize edilmeli ve mg/dL olarak ifade edilmelidir.

• S_cr: mg/dL cinsinden standardize edilmiş serum kreatinin.
• κ: kadınlar için 0.7, erkekler için 0.9.
• α: kadınlar için −0.241, erkekler için −0.302.
• min ve max: S_cr/κ ile 1 arasındaki en küçük veya en büyük değeri seçer.

eGFR nasıl yorumlanır?

G1–G5 kategorileri tahmini filtrasyon düzeyi hakkında bir referans sağlar. Tek bir sonuç kronik böbrek hastalığını (KBH) doğrulamaz; yorum, sonucun kalıcı olup olmadığına, albüminüri gibi diğer belirteçlere ve klinik duruma bağlıdır.

• G1 (≥90): normal veya yüksek; tek başına kronik böbrek hastalığı göstermez.
• G2 (60–89): hafif azalmış; diğer böbrek hasarı belirteçleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
• G3a (45–59) ve G3b (30–44): hafif ila orta veya orta ila ileri derecede azalma.
• G4 (15–29) ve G5 (<15): ileri derecede azalma veya böbrek yetmezliği.

Genel olarak kronik böbrek hastalığı, bir anormallik en az üç ay sürdüğünde veya böbrek hasarına ilişkin başka bulgular bulunduğunda değerlendirilir. İlaçları ya da tedaviyi kendi başınıza değiştirmek için bu sınıflandırmayı kullanmayın.

Hesaplayıcının sınırlamaları

CKD-EPI 2021 denklemi yetişkinlerde GFR tahmini için tasarlanmıştır ve kreatinin sonucunun güvenilir, böbrek fonksiyonunun da göreceli olarak sabit olduğunu varsayar. Akut böbrek hasarı, gebelik, çok yüksek veya düşük kas kütlesi, ampütasyon ya da kreatinin üretimini değiştiren hastalık ve beslenme düzenlerinde daha az temsil edici olabilir.

eGFR, filtrasyonun doğrudan ölçümü değildir ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Türkiye’de tGFH, tGFHkr veya tGFHkr-sis gibi yerel kısaltmalarla da karşılaşabilirsiniz; bazı durumlarda sistatin C ile birlikte hesaplama veya doğrudan klirens ölçümü daha uygun olabilir. Beklenmeyen bir sonuç, belirti veya bilinen böbrek hastalığı varsa sağlık uzmanınıza başvurun.

Kaynaklar ve referanslar

Bu araçtaki denklem ve genel bilgiler aşağıdaki tıbbi kaynaklarla karşılaştırılmıştır:

1. Türk Nefroloji Derneği: tahmini glomerüler filtrasyon hızı değerlendirmesi.
2. Acıbadem: eGFR testi ve böbrek fonksiyonu.
3. NIDDK: yetişkinler için eGFR denklemleri.