Máy tính tỷ lệ P/F (PaO2/FiO2)

Cách tính tỷ lệ P/F

Tỷ lệ P/F (còn gọi PaFi hoặc PaO2/FiO2) chia áp suất riêng phần oxy động mạch cho phân suất oxy hít vào. Chỉ số này dùng để so sánh oxy hóa khi bệnh nhân không thở không khí phòng. Trang này yêu cầu FiO2 theo phần trăm, như thường ghi trên máy thở hoặc mặt nạ Venturi.

Hai dạng là tương đương. Với ví dụ trên máy tính, PaO2 80 mmHg và FiO2 50%: 80 ÷ (50 / 100) = 160. Nếu bạn coi 50 là phân suất (0.50 viết sai), kết quả sẽ là 1.6: sai 100 lần.

Thương số giữ đơn vị của PaO2 (mmHg) vì FiO2 không có thứ nguyên. Báo «P/F 160» mà không có FiO2, PEEP và giờ lấy mẫu sẽ mất ngữ cảnh lâm sàng.

Dữ liệu cần dùng

Dùng các số lấy cùng một thời điểm. Nếu bạn đổi oxy vài phút trước khí máu, tỷ lệ P/F không mô tả hỗ trợ hiện tại.

• PaO2: từ khí máu động mạch, tính bằng mmHg. Không phải độ bão hòa oxy xung (SpO2) và không phải mẫu tĩnh mạch.
• FiO2: phân suất thiết bị đang cung cấp lúc đó. Không khí phòng là 21% (0.21). Đừng đổi lít/phút của cannula mũi lưu lượng thấp thành một phần trăm cố định: quy tắc đó không chính xác.
• Nếu máy phân tích báo kPa: ngưỡng Berlin tính bằng mmHg. Nhân với 7.5 (1 kPa ≈ 7.5 mmHg) trước khi tính. Công cụ này không đổi đơn vị.

Tỷ lệ P/F không gồm hemoglobin, cung lượng tim hay PaCO2. Thiếu máu có thể để lại tỷ lệ P/F chấp nhận được dù hàm lượng oxy thấp.

Giá trị Berlin (với PEEP ≥ 5)

Định nghĩa Berlin (JAMA, 2012) phân loại giảm oxy máu của ARDS (hội chứng suy hô hấp cấp) khi PEEP hoặc CPAP ít nhất 5 cmH2O. Máy tính này áp dụng các ngưỡng đó cho tỷ lệ; không kiểm tra phần còn lại của định nghĩa.

• P/F > 300: không đạt tiêu chí oxy hóa Berlin. Vẫn có thể có bệnh hô hấp.
• Nhẹ: 200 < P/F ≤ 300. Tử vong quan sát trong đoàn hệ Berlin: 27%.
• Trung bình: 100 < P/F ≤ 200. Tử vong quan sát: 32%. Giá trị đúng 200 thuộc nhóm này.
• Nặng: P/F ≤ 100. Tử vong quan sát: 45%. Giá trị đúng 100 thuộc nhóm này.

Các tỷ lệ tử vong đó mô tả đoàn hệ bài 2012, không tiên lượng một bệnh nhân cụ thể. Dấu sao trên kết quả nhắc PEEP: không có PEEP hoặc CPAP ≥ 5 cmH2O, Berlin không gắn mức nặng ARDS.

Con số này không chẩn đoán điều gì

Tỷ lệ P/F ≤ 300 không khẳng định ARDS. Định nghĩa Berlin còn yêu cầu:

• Thời gian: khởi phát trong một tuần sau một tổn thương đã biết hoặc các triệu chứng hô hấp mới hay nặng hơn.
• Hình ảnh: thâm nhiễm hai bên trên X-quang hoặc CT không giải thích hết bởi tràn dịch, xẹp phổi hoặc nốt.
• Nguồn gốc phù: suy hô hấp không giải thích hết bởi suy tim hoặc quá tải dịch.

Trang này không đọc phim, không chỉ nằm sấp hay chỉnh máy thở, và không thay thế phán đoán của người đang chăm sóc bệnh nhân. Nếu khó thở dữ dội, đừng chờ một con số trên mạng: hãy tìm cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp

PaFi, P/F và PaO2/FiO2 có giống nhau không?

Có. Cùng một tỷ lệ. Tiếng Tây Ban Nha thường nói PaFi; trong y văn là P/F ratio.

Vì sao công thức nhân với 100?

Vì ở đây FiO2 được nhập theo % (50, không phải 0.50). 80 ÷ (50 / 100) giống 80 ÷ 0.50. Trong định nghĩa Berlin, FiO2 là phân suất thập phân.

Tôi có thể dùng độ bão hòa oxy xung không?

Không với công thức này. SpO2/FiO2 là chỉ dấu khác và không thay thế PaO2 động mạch.

Tỷ lệ P/F 150 có xác nhận ARDS trung bình không?

Không tự nó. 150 nằm trong dải oxy hóa trung bình, nhưng định nghĩa Berlin còn đòi PEEP hoặc CPAP ≥ 5 cmH2O, thời điểm, hình ảnh hai bên và nguồn gốc phù.

PEEP ở đây là gì?

Áp lực dương cuối thì thở ra (hoặc CPAP). Berlin không phân độ ARDS từ một tỷ lệ P/F đơn độc nếu áp lực đó dưới 5 cmH2O, vì PEEP làm đổi oxy hóa.

Nguồn và tài liệu tham khảo

Ngưỡng, PEEP và tử vong quan sát đã được đối chiếu với định nghĩa Berlin và tài liệu tham khảo cho chuyên gia:

1. The ARDS Definition Task Force. Acute Respiratory Distress Syndrome: The Berlin Definition. JAMA. 2012;307(23):2526-2533. jamanetwork.com.
2. Cẩm nang MSD, phiên bản dành cho chuyên gia: bảng định nghĩa Berlin của ARDS.